Tân làm mướn giữa đồng

Đó là Trần Văn Tân, sinh năm 1989, quê ở ấp Giáp Nước, xã Vĩnh Trạch, thị xã Bạc Liêu. Giáp Nước là một giồng cát ven biển, nơi người Việt, Hoa, Khmer sống lẫn lộn để trồng rẫy, làm ruộng và bây giờ đa số đã chuyển sang nuôi tôm. Cha Tân là người Việt, mẹ là người Hoa lai Khmer. Hồi đầu cuộc sống khá hạnh phúc. Họ ra riêng được cha mẹ đôi bên cho bốn công ruộng, một con trâu.

Thế nhưng khi sinh được hai đứa con (người chị gái và Tân) thì gia đình gặp khó khăn. Gia đình lâm vào cảnh túng bấn, bán hết ruộng, hết trâu, cha mẹ Tân phải đi làm thuê mà nợ nần cứ ngập đầu ngập cổ. Quẫn trí, người cha sinh nghiện ngập, sau đó nghe người ta xúi giục lại sa vô cờ bạc, rồi trộm cắp, từng đi tù.

Mỗi lần thua bài, cha đi nhậu say về đánh mẹ Tân rất dã man. Đánh đến gãy xương tay, chấn thương đầu. Có lần ông say về đốt nhà, giật Tân ném vào căn nhà đang cháy, may mà người mẹ giằng lại được. Sau lần đó ông bỏ nhà đi biệt tăm, lúc đó Tân mới tám tháng tuổi.

Từ dạo đó mẹ Tân tay xách nách mang, không nhà không cửa phải dắt díu hai đứa con về ở đậu nhà cha mẹ. Ông bà lại là nông dân nghèo, tuổi cao sức yếu, thương cháu mồ côi cha nhưng cũng không làm gì được. Mẹ Tân gởi hai con cho ông bà, cậu mợ giữ giùm rồi đi tận Cà Mau làm mướn.

Một hai tháng, mẹ mới về nhà với một ít tiền phụ giúp cậu mợ nuôi hai con ăn học. Có lần người mẹ về nhìn đứa con gái bé bỏng của mình, đầu tóc cháy vàng đang bưng tô cơm nguội ăn mà mắt lấm la lấm lét vì sợ mợ bắt gặp. Mẹ ra hè ngồi khóc thật lâu. Lần đó mẹ Tân ở lại lâu hơn những lần trước, tối bà nằm ôm hai con hôn hít thật nhiều.

Dù cực khổ cỡ nào mẹ cũng không cho hai con nghỉ học. Tân biết mẹ khổ lắm, phải phơi nắng gặt lúa suốt ngày để chị em Tân có miếng ăn và được cắp sách đến trường.

Thế rồi tai hoạ ập đến, năm 2000, lúc Tân 12 tuổi thì mẹ mang bệnh ung thư gan. Trước khi về cõi vĩnh hằng, mẹ nhìn hai chị em bằng một ánh mắt lạ lẫm, như thể chưa yên lòng ra đi. Chính ánh mắt ấy đã làm nên ý chí vượt khó cho Tân sau này.

Mẹ mất được vài năm thì chị gái đi lấy chồng, trôi nổi tận Sài Gòn đến nay vẫn không có tin tức. Tân một thân vừa đi học vừa đi nhổ cỏ rẫy, hay cắm câu giăng lưới ky cóp để đóng tiền học, mua sách vở, quần áo.

Mỗi ngày Tân lội bộ từ nhà đến trường sáu cây số, bụng đói cồn cào. Vậy mà năm nào Tân cũng là học sinh tiên tiến của trường phổ thông Thuận Hoà. Thầy, cô bàn nhau miễn học phí cho Tân.

Đến năm vào lớp 10 thì Tân đã tưởng ngã gục. Hè năm đó Tân đi làm phụ hồ thuê, rồi đi đào đất mướn, chuẩn bị tiền để bước vào cấp ba. Thế nhưng khoản tiền của Tân có thấm tháp vào đâu so với số học phí cần có. Nhà Tân ở cách thị xã Bạc Liêu nơi có trường cấp ba đến 7 – 8km, mà Tân chẳng có thân bằng quyền thuộc gì ở đó cả. Rồi tiền học phí, quần áo, sách vở tăng gấp nhiều lần so với hồi học cấp hai.

Tân bí lối, cứ tưởng phải bỏ học thì chị Lâm Anh, bí thư chi đoàn báo Bạc Liêu gặp Tân. Chị bàn với chi đoàn xuất quỹ 500.000 đồng gởi cho Tân mua sách vở. Sau đó chị Lâm Anh và chị Châu Loan – phó bí thư chi đoàn qua bàn với ban giám hiệu trường THPT bán công Bạc Liêu (nay là trường THPT Phan Ngọc Hiển) xin cho Tân học miễn phí, rồi còn đến trung tâm giáo dục thường xuyên xin cho Tân ở nội trú không thu tiền.

Trước buổi khai trường năm đó, hai chị dẫn Tân đi chợ Bạc Liêu để mua quần áo. Khi về phòng Tân nằm khóc nức nở bởi các chị làm Tân nhớ mẹ.

... và trong giảng đường đại học

Năm nào cũng vậy, lúc chi đoàn hết tiền thì chị Châu Loan, Lâm Anh xuất tiền riêng mỗi người một ít để mua quần áo cho Tân. Bản thân Tân cũng ráng làm mướn làm thuê, khi ngặt nghèo quá thì về tá túc ăn ở bếp tập thể báo Bạc Liêu.

Lúc thi vào đại học, Tân phải đi tận Cần Thơ mà trong túi không có một đồng. Các chị ở chi đoàn báo Bạc Liêu cho một ít và thầy Nguyễn Minh Hiển (thầy chủ nhiệm của Tân hai năm liền) phải bán một mớ sách cũ để cho Tân đi thi. Khi Tân thi đậu đại học Bạc Liêu rồi, thầy Hiển qua bàn với thầy Nguyễn Hoàng Tươi – người thầu bãi giữ xe tạo điều kiện cho Tân có việc làm, có chỗ ngủ.

Thấy hoàn cảnh em quá đáng thương, thầy Tươi cho ăn, cho ngủ, mỗi tháng chỉ lấy 400.000 đồng với điều kiện giữ bãi xe cho thầy.

Sáng sớm khi các bạn đi ăn điểm tâm, uống cà phê thì Tân lao ra bãi giữ xe để nhận xe gởi. Đến 6g45 các bạn vào lớp hết, Tân tắm qua quít, thay quần áo để kịp tới lớp đúng 7g. Đến 11g tan học, Tân lại nhào ra bãi giữ xe để trả xe cho sinh viên. Buổi học chiều cũng vậy. Tân phải tranh thủ học bài trong lúc các bạn đi chơi tối hoặc còn say ngủ.

Tôi hỏi: “Nếu sau này thành đạt, việc đầu tiên em làm là việc gì?” Một câu nói bật ra ngay, như Tân đã nung nấu trong tim từ lâu lắm: “Em sẽ về xây mộ cho mẹ, tìm chị em, em sẽ đi cảm tạ chị Lâm Anh, chị Châu Loan, thầy Hải, thầy Tươi…”

Tôi quay mặt đi rồi ứa nước mắt.