Khó ai tin được giữa lòng thị xã Vĩnh Long có gia đình sống từ trước năm 1975 đến nay không hề biết tới nước máy. Việc tắm giặt phải nhờ vào cái đường mương nhỏ xíu, nước đen ngòm ở kế bên nhà. Gần đây, họ mới câu điện nhờ ở nhà kế bên. Trong điều kiện sống như vậy, mỗi ngày một buổi học, một buổi đi làm thêm, Lê Thị Hoàng Oanh vẫn luôn là học sinh xuất sắc. Em đoạt giải khuyến khích trong cuộc thi học sinh giỏi văn cấp tỉnh, là một trong ba học sinh của trường Trần Phú trúng tuyển vào trường trung học phổ thông Nguyễn Bỉnh Khiêm – ngôi trường nổi tiếng cả nước có ba học sinh liên tiếp đạt giải nhất cuộc thi Đường lên đỉnh Olympia.

Chị Phạm Thị Ánh, mẹ cháu Oanh trước đây làm việc tại công ty Nông sản thực phẩm tỉnh Vĩnh Long. Công ty giải thể, chị lãnh tiền giảm biên chế được bốn trăm ngàn. Số tiền đó chị sửa lại ngôi nhà lá hết hai trăm ngàn, còn lại hai trăm ngàn dành cho việc chuẩn bị sinh cháu Hoàng Oanh. Năm đầu chị ở nhà chăm sóc con, chồng đi làm thuê làm mướn, đắp đổi qua ngày. Cháu Oanh lên hai tuổi thì anh bị bệnh mắt, không có tiền chỉ trị bằng thuốc nam vài tháng sau thì anh bị mù. Chị thay chồng đi kiếm việc làm thuê. Được một năm thì chị lại ngã bệnh, sức yếu, không ai thèm mướn. Bà con khóm phố thương tình cho mượn tiền lấy vé số đi bán, tiền lời trung bình được từ hai mươi đến hai mươi lăm ngàn, trang trải cuộc sống gia đình.

Mỗi ngày chị cho cháu Oanh ba ngàn ăn sáng. Nhưng mỗi khi ba cháu bệnh thì cháu lại đưa cho ba năm ba chục ngàn mua thuốc uống. Cuối cùng chị phát hiện hoá ra cả mấy năm nay cháu nhịn ăn sáng để dành tiền phòng khi cha mẹ ốm đau.

Năm vừa rồi chồng chị được đưa vào diện chính sách đi mổ mắt miễn phí. Hết mù ổng đòi phụ chị đi bán vé số – chị nói – Nếu ổng đi bán thì hai người mỗi ngày kiếm được ít nhất cũng bốn, năm chục ngàn, dễ thở hơn. Nhưng ổng tay chân yếu, đi đứng lừng khừng không khéo bị tai nạn giao thông còn chết lớn.

Nhiều lúc túng thiếu quá chị tính đến chuyện cho cháu Oanh nghỉ học phụ đi bán với chị. Nhưng nghĩ tới đó nước mắt chị chảy ròng rã! Một hôm Oanh đi học về muộn, chở một bao gì đó to đùng ở yên sau xe. Cháu nói, “con lãnh thảm xơ dừa về may cho người ta. Hổm rày con lén mẹ đi học, người ta dạy, dễ ợt chớ có gì khó. Con muốn kiếm thêm chút ít để phụ mẹ. Con lớn rồi chớ bộ!”.

Cô Huỳnh Thị Thuỳ Trang, giáo viên dạy môn sinh học của em Oanh năm lớp 9 kể: “Oanh nghèo nhưng rất có lòng. Những lần nhà trường quyên góp tập vở cũ giúp đỡ học sinh nghèo, hay góp tiền tương trợ đồng bào bị bão lụt, mua áo ấm tặng các mẹ Việt Nam anh hùng, em vừa đóng góp phần mình vừa đi vận động các em khác, cả người lớn ở cùng xóm nữa. Năm học lớp 8, trường tổ chức đi vận động một số gia đình có con em đến tuổi vào lớp một mà không có điều kiện đi học, Oanh hết sức nhiệt tình. Em đã nhịn ăn sáng để mua quà, mua tập cho các em nhỏ và nghĩ ra nhiều cách để “dụ” chúng nó ham thích đến trường”.

Oanh hiện đang học lớp 10 chuyên văn, mỗi ngày một buổi đi học, một buổi may thảm xơ dừa. Hôm nào làm thong thả thì được tám miếng, làm cố gắng thì được mười miếng, mỗi miếng được bốn trăm đồng. Em đã dành dụm từ nguồn thu nhập ít ỏi này mua chiếc xe đạp cũ, đôi giày và bộ quần áo thể thao. Em nói trong niềm vui là sắp được giới thiệu vào làm trong một hãng chế biến trà, lương khá hơn, nhất là những ngày nghỉ tết, em sẽ làm suốt ngày và cả ban đêm. Em sẽ xin ứng tiền trước, mua cho ba em một bộ đồ mới ăn tết. Ôi ước mơ bé mọn của em đáng tôn vinh như một ước mơ vàng.